Wie meerdere BV's consolideert, moet per deelneming één vraag beantwoorden: hoe telt deze entiteit mee in het groepsbeeld? Het antwoord hangt af van de zeggenschap die de groep heeft, niet alleen van het percentage aandelen. Een dochter waarover je de baas bent, neem je regel voor regel mee. Een deelneming waarin je alleen invloed hebt, waardeer je als één regel op de balans.
De drie gangbare methoden
- Volledige (integrale) consolidatie bij overheersende zeggenschap, meestal boven de 50% van de stemrechten. Alle activa, passiva, opbrengsten en kosten tellen voor 100% mee. Bezit de groep minder dan 100%, dan wordt het deel van derden apart getoond als minderheidsbelang (aandeel derden).
- Proportionele consolidatie bij gezamenlijke zeggenschap, zoals een joint venture. Elke post telt mee naar rato van het belang.
- Vermogensmutatiemethode bij invloed van betekenis zonder zeggenschap, meestal tussen 20% en 50%. De deelneming staat als één regel op de balans tegen het aandeel in het eigen vermogen; het aandeel in het resultaat komt als één regel in de winst-en-verliesrekening.
Onder de 20% is er doorgaans geen invloed van betekenis en blijft de deelneming buiten de consolidatie: je waardeert haar tegen kostprijs of actuele waarde.
Effectief belang bij getrapte structuren
Bij een holding met tussenholdings rekent het belang door langs de keten. Bezit de holding 80% van een dochter en die dochter 50% van een kleindochter, dan is het effectieve belang in de kleindochter 40%. Het minderheidsbelang is dan 60%. Dat rekenwerk is precies waar het in Excel vaak misgaat.
Zo werkt het in Easyclose
Een groep is meer dan een optelsom: niet elke BV hoort voor 100% bij de groep, en niet elke deelneming consolideer je regel voor regel. In Easyclose leg je daarom de groepsstructuur vast. Ga naar Inrichting → Consolidatie inrichten en open het tabblad Groepsstructuur. Per administratie geef je op onder welke moeder ze valt, welk deel de groep bezit (eigendom %), welk deel van de stemmen de groep heeft (zeggenschap %) en met welke methode ze meetelt.
Eigendom en zeggenschap
Vaak zijn eigendom en zeggenschap gelijk, maar niet altijd (denk aan prioriteitsaandelen of stemafspraken). In Easyclose houden we ze daarom uit elkaar. Het eigendomspercentage stuurt de cijfers: het effectieve belang, het minderheidsbelang en de eigendomscorrectie. Het zeggenschapspercentage stuurt het methode-voorstel, want boekhoudkundig bepaalt zeggenschap welke consolidatiemethode past. Vul je geen apart zeggenschapspercentage in, dan volgt het automatisch het eigendomspercentage.
Het automatische methode-voorstel
Op basis van de zeggenschap stelt Easyclose een methode voor: boven 50% volledig consolideren, 20% t/m 50% vermogensmutatie, onder 20% niet consolideren. Proportioneel stellen we nooit automatisch voor, want een joint venture is een afspraak die niet uit een percentage volgt; die kies je zelf. Bij precies 50% wijzen we erop dat bij gezamenlijke zeggenschap proportioneel ook passend kan zijn. Pas je een methode aan die afwijkt van het voorstel, dan blijft je keuze gewoon staan, maar verschijnt er een duidelijke melding (⚠ wijkt af) zodat de afwijking bewust en zichtbaar is.
Meer dan één groep
Hebben je administraties niet allemaal dezelfde moeder, dan vormen ze meer dan één groep. Bovenaan het tabblad staat dan de vraag Welke groep consolideer je? Je kiest één groep, of Elke groep apart consolideren en dan wissel je in de rapportages tussen de groepen. In de geconsolideerde cijfers telt altijd één groep tegelijk; een BV buiten die groep telt daar niet mee. Hoort een BV wel bij de groep, kies dan haar moeder.
Entiteiten zonder import toevoegen
Soms wil je een deelneming alleen in het groepsbeeld zien, zonder de cijfers te importeren. Met de knop + Deelneming toevoegen leg je dan puur een naam, moeder en percentages vast (met + Aandeelhouder boven de top zet je een aandeelhouder boven je hoogste BV). Zo'n handmatige entiteit (gemarkeerd met alleen structuur) verschijnt in het groepsschema en de inrichtingstabel, maar telt bewust niet mee in de rapportages, want er zijn geen financiële mutaties. Importeer je later toch de cijfers van die BV, dan kun je de structuur gewoon laten staan.
Het effectieve belang
Easyclose rekent het effectieve belang uit als het product langs de keten naar de top. Bezit de holding 80% van een dochter en die dochter 50% van een kleindochter, dan is het effectieve belang in de kleindochter 40%. Het derden-aandeel (minderheidsbelang) is 100% min dat effectieve belang.
Groepsstructuur & eigendom
| Administratie | Moeder | Eigendom | Zeggenschap | Methode | Effectief |
|---|---|---|---|---|---|
Holding | (top) | 100% | 100% | Volledig | 100% |
Werk-BV | Holding | 80% | 80% | Volledig | 80% · derden 20% |
Joint venture | Holding | 50% | 50% | Proportioneel | 50% |
Deelneming | Holding | 30% | 30% | Vermogensmutatie | 30% |
De vier methoden
- Volledig: alle regels van de BV tellen voor 100% mee. Bezit de groep minder dan 100%, dan komt het deel dat aan derden toekomt apart terug als minderheidsbelang.
- Proportioneel: alleen het groepsaandeel van elke regel telt mee. Gebruikelijk voor een joint venture die je samen met een andere partij beheert. Het deel dat niet van jou is, wordt zichtbaar afgesplitst in de kolom Eigendomscorrectie.
- Vermogensmutatie (deelneming): de BV telt niet regel voor regel mee. In plaats daarvan staat de deelneming als één regel op de balans, tegen het groepsaandeel in het nettovermogen, en verschijnt het resultaataandeel als één regel in de winst-en-verliesrekening. Gebruikelijk voor een minderheidsdeelneming waarin je invloed maar geen zeggenschap hebt.
- Niet consolideren: de BV blijft helemaal buiten het geconsolideerde beeld.
Minderheidsbelang (aandeel derden)
Bij volledige consolidatie van een deels-eigen dochter telt 100% mee in de cijfers, maar een deel daarvan komt aan derden toe. Easyclose toont dat apart onder de consolidatiestaat: het aandeel derden in het resultaat en in het eigen vermogen, plus wat aan de groep toekomt. De cijfers erboven blijven 100% en de balans blijft sluiten.
De eigendomscorrectie in de consolidatiestaat
In de consolidatiestaat staat per BV een eigen kolom met de bruto cijfers, gevolgd door een kolom IC-eliminaties (de onderlinge posities) en een kolom Eigendomscorrectie (de reductie voor BV's die de groep niet 100% bezit of niet regel voor regel consolideert). Op elke regel geldt: entiteiten + IC-eliminaties + eigendomscorrectie = geconsolideerd. Zo zie je precies hoe het groepscijfer is opgebouwd.
Daarna geef je op het tabblad Deelnemingen akkoord op de kapitaaleliminatie (zie Deelnemingen, overname en goodwill), en markeer je de onderlinge posities op de tabbladen Rekening-courant (RC) en IC-grootboek: zie Eliminatierekeningen markeren en de RC-check.
Veelgestelde vragen
Welke consolidatiemethoden zijn er?
Drie gangbare: volledige consolidatie (100% meetellen bij overheersende zeggenschap, met een minderheidsbelang voor het deel van derden), proportionele consolidatie (naar rato van het belang, bij gezamenlijke zeggenschap zoals een joint venture) en de vermogensmutatiemethode (de deelneming als één regel tegen het aandeel in het nettovermogen, bij invloed van betekenis zonder zeggenschap).
Wanneer gebruik je de vermogensmutatiemethode?
Bij een deelneming waarin je invloed van betekenis hebt maar geen overheersende zeggenschap, in de praktijk meestal bij een belang tussen 20% en 50%. De deelneming wordt niet regel voor regel meegenomen; op de balans staat het aandeel in het eigen vermogen en in de winst-en-verliesrekening het aandeel in het resultaat.
Wat is het verschil tussen eigendom en zeggenschap?
Eigendom is het percentage aandelen dat de groep bezit; zeggenschap is het percentage stemrechten. Meestal zijn ze gelijk, maar prioriteitsaandelen of stemafspraken kunnen ze uit elkaar trekken. De zeggenschap bepaalt de consolidatiemethode; het eigendom bepaalt het effectieve belang en het minderheidsbelang.
Wat is een minderheidsbelang (aandeel derden)?
Het deel van het eigen vermogen en het resultaat van een volledig geconsolideerde dochter dat toekomt aan andere aandeelhouders dan de groep. Bij een dochter waarvan de groep 80% bezit, is het minderheidsbelang 20%. Het wordt apart getoond, terwijl de cijfers zelf voor 100% meetellen.
Hoe bereken je het effectieve belang?
Vermenigvuldig de percentages langs de keten naar de top van de groep. Bezit de holding 80% van een dochter en die dochter 50% van een kleindochter, dan is het effectieve belang in de kleindochter 40% en het aandeel derden 60%.